Relacja mentor–mentee. Dlaczego to ona decyduje o sukcesie mentoringu?

Coraz więcej organizacji sięga po mentoring jako jedno z najskuteczniejszych narzędzi rozwoju liderów i liderek. Są to zarówno firmy, jak i organizacje pozarządowe oraz uczelnie. Z roku na rok ich ilość rośnie, a także z każdym rokiem podnosi się jakość programów mentoringowych, co szczegółowo widzimy w raportach np. Super M publikowanych przez EMCC Poland.  Ten trend pokazuje, że nie jest to więc chwilowa moda. To odpowiedź na zmieniające się potrzeby i chęć dotrzymania im kroku.

Al zawładnął światem, wiedza szybko się dezaktualizuje. Największą wartością staje się zdolność i gotowość do uczenia się, dostosowywanie do zmieniających warunków i budowanie nowych kompetencji by sprostać codzienności. Tu z pomocą przychodzi mentoring, w którym możemy nie tylko oduczać się starych nawyków i zachowań, ale i uczyć nowych, poszerzać rozumienie siebie czy budować nowe kompetencje. A najlepiej to robić w towarzystwie i to najlepiej osoby przygotowanej do tej roli – mentora/mentorki.

Jednak nawet najlepiej zaprojektowany program mentoringowy nie przyniesie oczekiwanych efektów, jeśli zabraknie tego, co w mentoringu najważniejsze, jakości relacji pomiędzy mentorem i mentee. To właśnie ona decyduje o tym, czy spotkania(sesje) staną się jedynie wymianą doświadczeń, czy prawdziwą przestrzenią do rozwoju.

Mentoring zaczyna się od relacji

Mentoring bywa mylony z coachingiem, szkoleniem czy doradztwem. Tymczasem każda z tych metod odpowiada na inne potrzeby.

• Celem szkolenia jest przekazanie wiedzy.
• Coaching pomaga znaleźć własne odpowiedzi poprzez pytania i pogłębianie świadomości.
• Mentoring, poza odkrywaniem potencjału i talentów mentee, ta formuła rozwoju ma w swoich założeniach opieranie się na partnerskiej relacji, w której mentor dzieli się swoim doświadczeniem, perspektywą i mądrością, wspierając mentee w rozwoju, jednocześnie nie przejmując odpowiedzialności za jego decyzje.

Mentoring to relacja, w której obie strony mają swoje role i odpowiedzialność. Mentee wnosi gotowość do uczenia się, otwartość, refleksję i zaangażowanie. Mentor oferuje doświadczenie, uważność, pytania, inspirację oraz bezpieczną przestrzeń do rozmowy. Nie mówi, jak żyć ani jakie decyzje podjąć. Pomaga spojrzeć szerzej, dostrzec możliwości i lepiej rozumieć siebie oraz otaczającą rzeczywistość.

Mentoring to proces, w którym relacja buduje się od pierwszych wspólnych chwil. To wtedy ustalane są cele mentee, zasady współpracy, oczekiwania oraz sposób pracy. To kontrakt, czyli dżentelmeńska umowa pomiędzy stronami, która ma budować poczucie bezpieczeństwa i jasne ramy.

Jedną z wartości, która jest niezbędna w relacji mentoringowej, jest zaufanie. Zaufanie nie pojawia się automatycznie. Buduje się poprzez regularne spotkania, dotrzymywanie zobowiązań, poufność, otwartą komunikację oraz wzajemny szacunek. To właśnie ono sprawia, że mentee odważa się mówić o swoich wyzwaniach, wątpliwościach i ambicjach, a mentor może towarzyszyć mu w procesie rozwoju z autentyczną uważnością.

Co daje dobra relacja mentoringowa?

W relacji mentoringowej światło uważności skierowane jest na osobę mentorowaną, czyli mentee. Co to znaczy?

To znaczy, że mentee jest w centrum procesu mentoringowego. To mentee realizuje swój cel, dojrzewa, nabiera gotowości do podejmowania nowych wyzwań, odważa na więcej, zwiększa pewność siebie. Poszerza perspektywę biznesową. Buduje w sobie lepsze rozumienie mocnych stron, kreuje bardziej świadomie ścieżkę swojego rozwoju. To jednak tylko część obrazu, bo dobra relacja mentoringowa rozwija również mentora.

Towarzyszenie drugiej osobie skłania do refleksji nad własnym doświadczeniem, sposobem myślenia, podejmowania decyzji czy stylem przywództwa. Uczy słuchania zamiast doradzania, zadawania pytań zamiast dawania gotowych rozwiązań.

Od drugiej osoby możemy się uczyć innej perspektywy: jej sposobu patrzenia na świat, systemu wartości, innych rozwiązań. To pozwala zmieniać własne zdanie, kwestionować to co znane i „rozszerzać” własny sposób myślenia. Wtedy dzieje się rozwój. 

Mentoring jest procesem wzajemnego rozwoju. Każda rozmowa staje się okazją do uczenia się, choć każda ze stron uczy się czegoś innego.

Czego nauczyły nas programy mentoringowe Fundacji Liderek Biznesu?

Za nami pierwsze trzy miesiące XIII edycji Programu Mentoringowego Fundacji Liderek Biznesu, a nasi uczestnicy są obecnie w kluczowej fazie współpracy mentoringowej. Od 13 lat FLB tworzy i rozwija programy mentoringowe wspierając rozwój kobiet i mężczyzn na różnych etapach kariery zawodowej.

Wiemy, jak to robić.

Każdego roku zgłaszają się setki osób, które chcą wziąć udział w programie mentoringowym, jako mentee lub mentorki/mentorzy. Uczestnicy poprzednich edycji bardzo wysoko oceniają etap „parowania”, czyli dopasowywania mentorki/mentora do konkretnej osoby mentee.

To przykład HumaAIty w działaniu.

Na pierwszych etapie wykorzystujemy technologię, pozwalamy jej zweryfikować wszystkie zgłoszenia i na podstawie predefiniowanych kryteriów robimy wstępne parowanie. W drugim etapie wchodzi człowiek, który weryfikuje proponowane przypisanie, ale też szczegółowo analizuje aplikacje mentees oraz mentorów, bo wiemy jak ważne jest, żeby poza dopasowaniem kompetencyjnym, zadbać o dopasowanie „ludzkie”. Kluczowe jest, aby zawiązała się autentyczna relacja oparta na zaufaniu, ciekawości i wzajemnym szacunku.

Najbardziej owocne partnerstwa mentoringowe mają kilka wspólnych cech. Obie strony są dobrze i przygotowane do wspólnej pracy. Dzięki temu potrafią rozmawiać otwarcie o trudnościach, są ciekawe perspektywy drugiej osoby i pracują na ustalonych celach, monitorując postępy mentee w całym procesie. Istotna jest też informacja zwrotna, zarówno dla mentee i jak i mentora i mentorki – to ona jest spoiwem łączącym i wzmacniającym dobrą relację.

Jak budować wartościową relację mentoringową?

Choć każda relacja jest inna, istnieje kilka zasad, które znacząco zwiększają szanse na sukces procesu mentoringowego. Kiedy jesteś mentorką/mentorem:

• Przygotuj się do pierwszej sesji - pierwszego spotkania. Zastanów się, czego naprawdę potrzebujesz i jakie cele chcesz osiągnąć. Pamiętaj by się wzajemnie poznać, to relacja partnerska;
• Zadbaj o kontrakt mentoringowy. Jasno określcie zasady współpracy, poufność, częstotliwość sesji oraz wzajemne oczekiwania;
• Słuchaj z ciekawością, ona cię poprowadzi, a twoje interwencje popłyną z autentycznej obecności i uważności;
• Zadawaj pytania. Dobre pytanie potrafi otworzyć nowe perspektywy znacznie skuteczniej niż najlepsza wskazówka.

Kiedy jesteś mentee:

• Przygotuj się i zdefiniuj cel, a kiedy to może być za trudne samodzielnie, to określ obszar do pracy w mentoringu;
• Weź czynny udział w tworzeniu kontraktu, bo ustalone zasady obowiązują was oboje;
• Weź odpowiedzialność za realizację celu. Miej gotowość na testowanie nowych, nieznanych ci dotąd rozwiązań;
• Korzystasz z największego dobrodziejstwa – mądrości i czasu swojej mentorki, swojego mentora – uszanuj to.

To relacja zostaje z nami najdłużej

Proces mentoringowy ma z reguły swój początek i koniec. Relacje mentoringowe często wykraczają poza formalny czas trwania programu. Dla wielu uczestniczek i uczestników mentoring nie kończy się wraz z ostatnim spotkaniem w programie. W praktyce wiele relacji mentoringowych jest kontynuowanych przynosząc trwałe efekty rozwojowe i networkingowe.

Uczestnicy tworzą społeczność. Podczas spotkań networkingowych wracają pamięcią do rozmów, które zmieniły sposób myślenia, sięgają do pytań, które uruchomiły refleksję, oraz do osoby, która uwierzyła w ich potencjał wcześniej, niż one same były gotowe to zrobić.

To właśnie dlatego sercem mentoringu pozostaje relacja.

Bo rozwój zaczyna się tam, gdzie spotykają się doświadczenie, zaufanie i autentyczna ciekawość drugiego człowieka. A dobrze zbudowana relacja mentoringowa potrafi wywierać wpływ jeszcze długo po zakończeniu ostatniego spotkania.

Mentoring nie zmienia ludzi dlatego, że ktoś mówi im, co mają zrobić. Zmienia ich dlatego, że spotykają człowieka, przy którym zaczynają lepiej rozumieć siebie, odważniej myśleć i świadomiej wybierać własną drogę.